บันทึกที่ ๒ ...
บันทึกที่ ๓ ...
หลักการในการออกแบบกิจกรรมที่ได้ยึด "ทำ" มาตลอด คือ การเริ่มให้กลุ่มเป้าหมายเริ่ม "มองตนเอง" ตามด้วย "มองเพื่อน" (หรือคนอื่น) แล้วร่วมกัน "หาวิธีแก้ปัญหา" (อย่างมีหลักวิชา) ก่อนจะกลับมาพิจารณาว่า "ตนเอง" จะต้องมีบทบาทหรือต้องเปลี่ยนแปลงอย่างไร ในการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการกับ สพป.กส. ๑ ก็ยึดแนวทางนี้มาใช้ โดยให้เริ่มจากการใช้ "หลักคิดของเศรษฐกิจพอเพียง" พิจารณา บริบท (ภูมิสังคม) ของ "ตนเอง โรงเรียน ชุมชน และสังคมของตนเอง" ใน ๔ "มิติ" เพื่อกำหนด "มติ" ที่เป็น "หัวเรื่อง" หรือ "ปัญหา" ที่จะนำมาเป็นประเด็นหลักในการออกแบบการเรียนรู้แบบ PBL บนฐานชีวิตจริง
เครื่องมือการกำหนดปัญหา/สถานการณ์ หรือ "หัวเรื่อง" (Theme) ของ "PBL" ที่นำมาใช้แล้วได้ผลดีคือ การระดมปัญหาด้วย "ต้น PBL" อ่านได้ที่นี่ พบว่าได้ผลดี แม้แต่ละโรงเรียนจะคิดและแตกต่างไป ดังนี้
- โรงเรียนนาจำปา บอกว่า จะตั้งหัวเรื่อง "ยางพารา" เพราะโรงเรียนเป็นเจ้าของไร่ยางพารากว่า ๒๐ ไร่ ผมเคยแนะนำเรื่องนี้ไว้ตอนที่ไปเยี่ยมโรงเรียนครั้งแรก อ่านได้ที่นี่ และมีอีกหัวข้อหนึ่งที่อยากทำคือเรื่อง "การเพาะเห็ดฟาง" เพราะเป็นอาชีพเสริมที่ทำกันมาก
- โรงเรียนชุมชนโพนงามประสาทศิลป์ บอกว่า ใกล้โรงเรียนมีโครงการพระราชดำริ (แก้มลิง)หนองเลิงเปือย ซึ่งครูมองว่า สามารถจักกิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการในสถานที่จริงๆ ได้หลากหลาย เช่น ด้านการท่องเที่ยว เป็นแหล่งเรียนรู้ ศึกษาระบบชลประทานของโครงการเอง การเกษตร และประมงน้ำจืด โดยจะใช้ PBL จากปัญหาจริงๆ หรือเรื่องต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น น้ำท่วม สัตว์น้ำ รวมถึงเรื่องราวของทหารที่เข้ามาทำงานด้วย ฯลฯ
- โรงเรียนด่านใต้วิทยา บอกว่า "กล้วย" น่าจะเป็นหัวข้อที่เหมาะสมในการสร้างหน่วยการเรียนบูรณาการ เพราะมีความต้องการกล้วย และพื้นที่เพาะปลูกมาก และมีผู้เชี่ยวชาญหรือปราชญ์ชาวบ้าน
- โรงเรียนบ้านห้วยยาง บอกว่า อ้อยเป็นอาชีพหลักของผู้ปกครอง (ที่เหลืออยู่ จากการอพยบพลัดถิ่นไปหากินในเมือง)
- โรงเรียนโป่งเชือกศึกษาสถาน ยังคงเหนียวแน่นเรื่อง "ข้าว" เพราะประสบผลสำเร็จเรื่องผลิตภัณฑ์จากข้าวกล้องงอก และได้รับความร่วมมือจากชุมชนอย่างดียิ่ง ผมแนะนำว่า ต้องขยายกระบวนการเรียนรู้ให้ครบวงจรชีวิตของข้าว โดยแยกแบ่งจุดเน้นตามสมควรแต่ละระดับชั้น และเน้นให้ผู้เรียนหรือนักเรียน
- หนองแวงเหนือ จะใช้ปัญหาของคนในสังคมเป็นฐานการเรียนรู้ โดยกำหนดหัวเรื่องเป็น "ค่านิยมปฏิบัติที่ไม่ถูกต้องของชุมชน" เช่น การดื่มสุรา สูบบุหรี่ เล่นการพนัน ฯลฯ
- มีโรงเรียนหนึ่ง (ไม่ระบุชื่อโรงเรียน) บอกว่า ผ้าพื้นเมืองของชุมชน น่าจะนำบูรณาการทั้งคน งาน อาชีพ วิชาการให้องเรียน และกิจกรรมเสริมการเรียนรู้ได้ดี
- มีสองโรงเรียนสนใจเรื่อง "ขยะ" ผมตั้งคำถามว่า "เด็กๆ จะสนใจและอยากที่จะทำเรื่องขยะด้วยหรือไม่" แต่ถ้าเป็นโครงการจิตอาสาเพื่อสังคมอย่าง "เมืองสหัสขันธ์ เมืองน่าอยู่" ของโรงเรียนโนนศิลาไกรฤกษ์ฯ ย่อมเป็นปัญหาที่มีคุณค่าและความหมายมากแน่
- โรงเรียนบ้านแกหัวแฮดส้มโฮงวิทยา บอกว่า โรงเรียนอยู่ในเขตชลประทาน ปัญหาสำคัญคือต้นทุนในการทำการเกษตร จึงกำหนดหัวเรื่องเกี่ยวกับ "ปุ๋ยชีวภาพ"
- บึงวิชัยสงเคราะห์ มีประสบการณ์ที่ดีเกี่ยวกับโครงงานทำน้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพ ซึ่งนักเรียนระดับประถมฯจะทำกันมาก แต่ส่วนใหญ่จะเป็น "ลองทำตาม" หรือ "ทำตามครู" (อ่าน PBL ที่ดีที่นี่) ผมจึงเน้นเป็นพิเศษว่า ต้องเป็นโครงงานที่นักเรียนได้เป็น คิด ทำ นำเสนอ ด้วยตัวพวกเขาเอง
ถึงตรงนี้ เราสมมติว่าโรงเรียนมี "หัวเรื่อง" หรือ "theme" สำหรับการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนเน้นกระบวนการตลอดเทอมแล้ว ขั้นต่อไปคือร่วมกัน "ออกแบบ" กิจกรรมการเรียนรู้ และกำหนดบทบาทของครู (ของตนเอง) และแนวทางในการประเมินผลลัพธ์ต่อนักเรียน
....อย่างไรก็ดี มีข้อควรระวังสำคัญสำหรับการกำหนดปัญหาว่า นักเรียนต้องเป็นคนกำหนดเอง ครูทำหน้าที่ผู้อำนวยให้นักเรียนได้ระดมสมอง มองปัญหาในมุมของพวกเขาเอง ซึ่งครูต้องกำหนดไว้ใน "ทามไลน์การอำนวยการเรียนรู้" ... มาดูตัวอย่างในบันทึกต่อไปครับ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น